Nikiszowiec to jedna z najważniejszych atrakcji turystycznych, jakimi mogą się pochwalić Katowice. Oraz jeden z najważniejszych punktów w programie industrialnej wycieczki po Górnym Śląsku. Czym wyróżnia się to osiedle robotnicze? Jakie atrakcje czekają na tych, którzy wybiorą się na jego teren?
Z kart historii – Nikiszowiec i jego dzieje
Zanim zaczniemy zwiedzanie Nikiszowca, warto poznać jego dzieje. W jakich okolicznościach powstało to osiedle robotnicze? Wiadomo, że jego budowę rozpoczęto w 1908 roku na terenie gminy Janów, w pobliżu szybu wyciągowego Nikisch. Nazwa szybu pochodziła od Friedricha Nickisch von Rosenegka – przedstawiciela spółki Georg von Giesches Erben. W okresie międzywojennym szyb zmienił swoją nazwę na Poniatowski, a w okresie powojennym został szybem Wieczorek. Od samego początku miało to być osiedle patronackie, służące pracownikom kopalni „Giesche” (czyli późniejszej kopalni „Wieczorek”).
Osiedle Nikiszowiec do dziś zachwyca swoją formą oraz praktycznymi rozwiązaniami. Jego twórcy, Emil i Georg Zilmannowie, zaprojektowali nie tyle robotnicze osiedle, co samodzielne miasteczko. W skład tego osiedla wchodzi dziewięć budynków mieszkalnych, obok których powstały: pralnia, magiel, sklepy, szkoła, szpital oraz kościół. Efekt? Było to samowystarczalne osiedle, którego mieszkańcy mogli korzystać z wielu dodatkowych udogodnień. Dumą Nikiszowca były zielone podwórka z chlewikami i piecami do pieczenia chleba. Podwórka te do dziś robią wrażenie, podobnie jak osiedle. Współczesny Nikiszowiec to jedna z najważniejszych atrakcji na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Oraz miejsce organizacji wielu ciekawych imprez (m.in. jarmarków i odpustów). Co warto zobaczyć w trakcie wycieczki po jego terenie?
Zwiedzanie Nikiszowca – atrakcje, których nie można pominąć
Nikiszowiec to przede wszystkim ciekawe familoki i zielone podwórka. Spacer po uliczkach tego osiedla jest najlepszym sposobem na odkrycie ich piękna. Na osiedlu tym znajduje się również jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych Katowic. To kościół św. Anny, zaprojektowany w taki sposób, by wpisać się w klimat górniczego osiedla. Świątynię budowano od 1914 roku, a jej poświęcenia dokonano w latach 20-tych XX wieku. Kolejnym obiektem, który przyciąga uwagę osób zwiedzających osiedle, jest szyb Poniatowski, od którego zaczęła się historia robotniczego Nikiszowca.
Kto w czasie wycieczki po tej części Katowic będzie chciał lepiej poznać kulturę Górnego Śląska, ten może zajrzeć do budynku dawnego magla i pralni. Dziś mieści się w nim muzeum. Dzięki któremu można zobaczyć, jak urządzone było typowe mieszkanie na Nikiszu oraz jakie sprzęty zajmowały w nim najważniejsze miejsce. Ciekawostką jest też historyczna pralnia oraz wystawa przedstawiająca prace członków Grupy Janowskiej – malarzy nieprofesjonalnych. Którzy w swych pracach uwiecznili wiele typowych dla Górnego Śląska i Nikiszowca scenek. Miłośnikom sztuki przypadnie też do gustu Galeria Szyb Wilson, urządzona na terenie zrewitalizowanej łaźni oraz szybie Wilson kopalni Wieczorek.
***
Katowickie osiedle Nikiszowiec ma się czym pochwalić, a wycieczki po jego terenie mogą się dla wielu osób stać wspaniałą przygodą. Taka podróż w czasie zachwyca, a czas spędzony na penetrowaniu osiedlowych uliczek dla nikogo nie będzie czasem straconym.
Autor zdjęcia: Krzysztof Popławski
