Dla miłośników zabytków postindustrialnych, robotnicze osiedla stają się ciekawym motywem przewodnim niejednej wycieczki. Jedno z ciekawych osiedli tego typu to Zandka – osiedle zbudowane z woli Donnersmarcka i jeden z najciekawszych obiektów, jakimi może się pochwalić współczesne Zabrze. Na co warto zwrócić szczególną uwagę podczas spaceru po tym osiedlu?
Budynki, które tworzą osiedle wzniesione przy hucie Donnersmarck, są cennymi zabytkami architektury. Większość z nich zaprojektował berliński architekt Arnold Hartmann, który przez pewien czas stał na czele Związku Niemieckich Architektów. Jakie pamiątki pozostawił on po sobie na terenie Zabrza?
Zandka osiedle Donnersmarcka
W czasie wycieczki po Zandku z pewnością warto zwrócić uwagę na budynek, który znajduje się przy ulicy Stalmacha 20. To jeden z pierwszych budynków na terenie osiedla, który powstał z myślą o dyrektorach huty. Oddany do użytku już w 1908 roku, służył m. in. tak ważnym postaciom, jak Anton Janus i Paul Wolf. Pięknie prezentuje się też dom przy ulicy Krakusa 2, w którym mieszkali m. in. dyrektor Max Krause oraz główny inżynier Christian Marwitz. Wymienione domy posiadały po trzy kondygnacje. Dwie pierwsze służyły jako mieszkania, z kolei ostatnią kondygnacja była wykorzystywana jako pralnia, suszarnia oraz lokum dla służby.
Centralne ogrzewanie w każdym domu
Co ciekawe, w domach tych znajdowało się już centralne ogrzewanie (w piwnicach znajdowały się kotły) oraz łazienki, w których znajdował się piec umożliwiający podgrzewanie wody. Mieszkania znajdujące się w tych domach były dość duże, a każde z nich składało się m. in. z trzech sypialni, salonu, jadalni, pokoju dziennego, garderoby i pokoju dla mężczyzn.
Z czasem na terenie osiedla pojawiło się więcej domów, tym razem projektowanych z myślą o urzędnikach huty (m. in. dom przy ulicy Stalmacha 11, 16 i 18) i kopalni (domy przy ulicy Krakusa 4 i Stalmacha 15). Tu na każdym piętrze znajdowały się dwa mieszkania, przy czym każde z nich mogło się pochwalić własną łazienką oraz piecem węglowym, który pozwalał ogrzać mieszkanie.
Przedszkole i remiza z garażami na wozy strażackie
Wśród innych obiektów, które zasługują na wyróżnienie, na uwagę zasługują takie budynki, jak dom przy ulicy Stalmacha 9. Służący dawniej jako przedszkole. Przy ulicy Stalmacha powstała też remiza. Która mogła się pochwalić i garażami na wozy strażackie, i charakterystyczną wieżą, z której można było obserwować okolicę.
Zabrze i robotnicze osiedla znajdujące się na terenie tego miasta to ciekawy cel wycieczki dla każdego miłośnika techniki i historii. W takich miejscach, jak Zandka osiedle Donnersmarcka, czekają na gości wspaniałe zabytki architektury. Oraz zakątki, które do dziś urzekają swym urokiem.
